Yine de Yaşarken...

Bizim azizlerle yakınlaşmamızı sağlayan bilgi değil, de­rinliklerimizde uyuyan gözyaşlarının uyanmasıdır. Ancak o zaman ve onlar aracılığıyla bilgiye ulaşabiliriz ve nasıl aziz olunabileceği, bir insan olduktan sonra anlaşılır. İnsanların, iç çekişlerini kendi boşluğuna gömüp onlara kucak açan bir Tanrı’ya istedikleri zaman başvurabildikleri bir dönem yaşanmıştır. Bugün acılarımızı, sıkıntılarımızı anlatabileceğimiz biri olmadığı için teselli bulamıyoruz. Bu dünyanın bir zamanlar Tanrıda olmuş olduğundan nasıl şüphe edilebilir? Tarih insanların bir yüce varlığın titreyen hiçliğine doğru yöneldiklerini hissettikleri bir geçmiş ile dünyada hiçbir şeyin ilahi bir soluğun dışında kalamadığı bir bugün arasında bölünmüş durumda. Müzik ve kütüphanelerle kurulan ilişki azizlerle de kurulabilir. Cinsellikten arınarak içgüdülerimizi başka bir dünyanın hizmetine veririz. Azizliğe direndiğimiz ölçüde içgüdülerimizin sağlıklı olduklarını kanıtlarız. Öte yandan müzik, eşsiz bir teselli sanatı olarak...

Bazı düşünürlerin "hayatın anlamı" sorusunu anlamsız saymasının oldukça standart bir nedeni vardır. Bu, anlamın nesnelerle değil; dille ilgili bir mesele olduğu durumdur. Buradaki sorun, şeylerin doku, ağırlık ya da renk gibi kendilerine ait bir özelliği değil, onlardan söz ediş tarzımızdır. Bir lahana ya da bir kardiyograf cihazı kendi içinde anlamlı değildir; yalnızca karşılıklı konuşmalarımıza yakalanarak anlamlı hale gelir. Tanrı, stratejik bir amaçla dünyayı yaratmış göksel bir mühendis değildir. O, dünyayı yalnızca kendi memnuniyeti ve yaratma hazzı uyarınca yaratmış bir sanatçıdır. Hayatın anlamını bilmemenin hayatın anlamının bir parçası olduğunu düşünmek akla yatkındır. Belki de hayat onun temel anlamı konusundaki bilgisizliğimizle sürdürülen bir şeydir; tıpkı Karl Marx için kapitalizmde olduğu gibi. Nietzsche’ye göre hayatın gerçek anlamı onunla baş edemeyeceğimiz kadar dehşetlidir ve bu nedenle eğer varlığımızı sürdüreceksek avutucu yanılsamalara ihtiyaç duyarız. ...